Geçtiğimiz günlerde kripto paralara ilişkin yasal düzenleme resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş durumda. 7518 sayılı Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 02/07/2024 tarihinde resmi gazetede yayımlandı. 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanununda bazı değişiklik ve eklemeler ile kripto varlıklar yasal zeminde yerini aldı.
Peki bu yasal düzenlemenin yatırımcılar açısından artıları ve eksiklerinin neler olduğuna birlikte göz atalım.
Kripto Para Yasası İle Getirilen Düzenlemeler
7518 sayılı Kanun ilk maddesinde 6362 sayılı Kanunun 3’üncü maddesindeki tanımlamalara yeni terimler eklediğini görüyoruz. Bu tanımlamalar arasında “cüzdan”, “kripto varlık”, “kripto varlık hizmet sağlayıcı”, “kripto varlık saklama hizmet”, “platform” gibi terimler ilk defa mevzuatımızda yer buldu.
Buna göre;
“aa) Cüzdan: Kripto varlıkların transfer edilebilmesini ve bu varlıkların ya da bu varlıklara ilişkin özel ve açık anahtarların çevrim içi veya çevrim dışı olarak depolanmasını sağlayan yazılım, donanım, sistem ya da uygulamaları,
bb) Kripto varlık: Dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlıkları,
cc) Kripto varlık hizmet sağlayıcı: Platformları, kripto varlık saklama hizmeti sağlayan kuruluşları ve bu Kanuna dayanılarak yapılacak düzenlemelerde kripto varlıkların ilk satış ya da dağıtımı dâhil olmak üzere kripto varlıklarla ilgili olarak hizmet sağlamak üzere belirlenmiş diğer kuruluşları,
çç) Kripto varlık saklama hizmeti: Platform müşterilerinin kripto varlıklarının veya bu varlıklara ilişkin cüzdandan transfer hakkı sağlayan özel anahtarların saklanmasını, yönetimini veya Kurulca belirlenecek diğer saklama hizmetlerini,
dd) Platform: Kripto varlık alım satım, ilk satış ya da dağıtım, takas, transfer, bunların gerektirdiği saklama ve belirlenebilecek diğer işlemlerin bir veya daha fazlasının gerçekleştirildiği kuruluşları,” denilmek suretiyle kripto paralar ülkemizde yasal olarak kabul görmüş oldu.
Kripto Borsalarının Yükümlülükleri
Düzenleme kapsamında “Kripto varlık hizmet sağlayıcıların faaliyetlerine ve kripto varlıkların transfer ve saklanmasına ilişkin esaslar” başlığıyla Sermaye Piyasası Kanununa eklenen 35/A maddesinde kripto para alım satımına aracılık eden platformların hangi esaslara göre hizmet sağlayacağına dair usul ve esaslar belirlenmiştir.
Buradaki düzenlemelerden yola çıkarak kripto para yatırımcılarını ilgilendiren önemli bir hususu belirtmek gerekirse “yatırımcıların zararları kamunun güvencesi altında olmadığı” dır. Sermaye Piyasası Kanunu 82’nci maddesine göre yatırım kuruluşları tarafından yükümlülükler yerine getirilmediği ve yatırımcıların zararları giderilmediği takdirde Sermaye Piyasası Kurulunca tazmin kararı verilmektedir. Ancak kripto varlıkları tazmin düzenlemesinden muaf tutulmuştur.
Türkiye’de Faaliyet Göstermek İsteyen Kripto Para alım satım platformları düzenlemedeki formları doldurmak suretiyle Sermaye Piyasası Kuruluna başvuru yaparak onay alması gerekmektedir. Bununla birlikte Türkiye’de faaliyet gösteren ve göstermeye devam eden platformların ise yine Sermaye Piyasası Kuruluna bu iradelerini bildirmeleri gerekiyor. Eğer Türkiye’de faaliyet gösteriyor ancak artık faaliyetine son vermek isteyen platformun ise 02/10/2024 tarihine kadar tasfiyesini istemesi zorunludur.
Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının hukuka aykırı faaliyetleri ile nakit ödeme ve/veya kripto varlık teslim yükümlülüklerini yerine getirememesinden kaynaklanan zararlardan kripto varlık hizmet sağlayıcıları sorumludur. Zararın kripto varlık hizmet sağlayıcılarından tazmin edilememesi veya edilemeyeceğinin açıkça belli olması hâlinde; kripto varlık hizmet sağlayıcı mensupları kusurlarına ve durumun gereklerine göre zararlar kendilerine yükletilebildiği ölçüde sorumlu olup, şahsi sorumlulukla ilgili olarak bu Kanunun 110/B maddesi uygulanır.
Yatırımcıyı Koruyucu Önlemler
Her ne kadar yasal düzenlemede kripto varlıklar nezdinde ortaya çıkan büyük kayıplardan ve aldatmalardan kamunun sorumlu olmadığı ve kamu hazinesinin tazmin yükümlülüğü bulunmadığı belirtilmiş olsa da yatırımcıların göz göre göre zarar uğratılmaları durumunda kimsenin sorumlu olmayacağı gibi bir durum söz konusu değildir.
Yasal düzenlemenin belki de en önemli yönlerinden birisi izinsiz kripto para alım satım faaliyetinde bulunamayacağının hükme bağlanmış olmasıdır. Bu türlü eylemlerde bulunanların ise cezai müeyyideler karşı karşıya kalacağı hususuna yer verilmesidir. Kripto para alım satımına aracılık eden şirketlerin öncelikle Kuruldan izin alması zorunlu olduğu gibi yanıltıcı faaliyette bulunanların ve zimmetine kripto varlık geçirenlerin zarara uğrayanlara karşı şahsen sorumlu olacağı öngörülmüştür.
Yasanın 12’nci maddesinde İzinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyeti düzenlemesi getirilmiş ve “İzin almaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcı olarak faaliyet yürüttüğü tespit edilen gerçek kişiler ve tüzel kişilerin yetkilileri üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası” öngörülmüştür. Bu durum kripto para yatırımcılarının herhangi bir şekilde izinsiz kripto varlık sağlayıcısına yaptığı yatırım dolayısıyla uğradığı zararın karşılıksız kalmayacağı teminatını getirmiştir.
Vergi Kripto Yatırımcısından Değil Borsalardan Alınacak
Kripto varlık düzenlemesinin bir diğer iyi tarafı şu an için kripto yatırımcılarından değil de kripto varlık alım satımına aracılık eden platformlardan alınacak olmasıdır. Yasal düzenleme uyarınca;
“Her yıl platformların bir önceki yıl faiz gelirleri hariç tüm gelirlerinin yüzde biri Kurul, yüzde biri de blokzincir ve ilgili bilişim teknolojilerinin geliştirilmesinde kullanılmak üzere TÜBİTAK bütçesine ilgili yılın mayıs ayı sonuna kadar ödenerek gelir olarak kaydedilir” şeklinde hükme yer verilmiştir.
Türkiye’de yasal olarak faaliyet gösteren kripto para borsaları elde ettikleri faiz gelirleri hariç elde ettikleri tüm gelirlerinden %1 oranında vergi ödemekle yükümlü kılınmıştır.
Yasal düzenleme ile ülkemizde bir ilk olarak kripto paraların tanınmasına ve yasal güvencelere hatta borsaların vergi yükümlüsü olmasına zemin hazırlamış olsa da akabinde yeni düzenlemeler ile yatırımcıların kazançlarından vergi alınmasının aslında yolunu hazırlamış durumdadır.
Bu yazı, genel bilgilendirme amacıyla yazılmıştır ve herhangi bir yatırım tavsiyesi içermez. Piyasalar, yüksek volatiliteye sahip olabilir ve yatırımcılar için önemli riskler içerebilir. Herhangi bir yatırım yapmadan önce kapsamlı bir araştırma yapmanız ve risk toleransınızı göz önünde bulundurmanız önemlidir.
